Con bài mặc cả của Iran và vàng nơi trú ẩn trong một thế bế tắc

Tôi cho rằng câu chuyện Mỹ – Iran đầu năm 2026 không còn đơn thuần là màn phô diễn sức mạnh. Nó đang trở thành một thế đối đầu có cấu trúc: không thỏa thuận rõ ràng, không chiến thắng dứt điểm, và cũng không có lối thoát dễ dàng.
Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi BestSC

Việc ông Donald Trump cân nhắc triển khai thêm tàu sân bay, bên cạnh nhóm tác chiến USS Abraham Lincoln đã hiện diện tại Trung Đông từ tháng Giêng, về bản chất là thông điệp răn đe. Số lượng tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường trong khu vực tăng lên, lời đe dọa “rất khắc nghiệt” được nhắc lại, các yêu cầu về làm giàu uranium và chương trình tên lửa đạn đạo được đặt lên bàn đàm phán. Nhưng răn đe không đồng nghĩa với khả năng tiến hành một chiến dịch quân sự quy mô lớn và kéo dài.

Phần lớn các đánh giá độc lập đều đi đến một điểm chung: lực lượng Mỹ hiện diện trong khu vực đủ để tấn công, nhưng chưa đủ để kiểm soát hậu quả. Một cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Iran, nếu mục tiêu là làm tê liệt chương trình hạt nhân hoặc làm suy yếu cấu trúc quyền lực sẽ đòi hỏi mức độ cam kết tiệm cận kịch bản Iraq trước đây. Đó là một quyết định chính trị và quân sự có chi phí cực lớn, trong bối cảnh dư địa chiến lược của Washington không còn rộng như hai thập niên trước.

Vấn đề nằm ở chỗ, Iran không phải một mục tiêu “đánh nhanh, rút gọn”. Quyền lực tập trung cao độ quanh Lãnh tụ tối cao, với sự chống lưng của Islamic Revolutionary Guard Corps. Ngay cả kịch bản thay đổi lãnh đạo cũng không đồng nghĩa thay đổi cấu trúc quyền lực. Không có lực lượng mặt đất, không có kịch bản chuyển giao quyền lực được bảo đảm, không có sự đồng thuận quốc tế rộng rãi một chiến dịch không kích, dù mạnh đến đâu, cũng chỉ có thể làm suy yếu chứ khó có thể tái định hình Iran theo ý Washington.

Ở chiều ngược lại, Tehran hiểu rõ điểm yếu đó. Iran đặt cược vào khả năng trả đũa phi đối xứng: tấn công các căn cứ Mỹ tại Vùng Vịnh, gây sức ép lên Israel, kích hoạt mạng lưới lực lượng ủy nhiệm trong khu vực. Với khoảng 40.000 quân nhân Mỹ đóng tại Trung Đông, các căn cứ trải dài từ Bahrain, Qatar đến UAE đều trở thành mục tiêu tiềm tàng nếu xung đột vượt khỏi ngưỡng kiểm soát. Một cuộc chiến tranh khu vực, dù không được tuyên bố chính thức hoàn toàn có thể nổ ra theo logic leo thang trả đũa.

Trong bối cảnh đó, giá dầu biến động mạnh vì rủi ro nguồn cung. Nhưng vàng mới là tài sản phản ánh rõ nhất cấu trúc bất ổn. Phiên giao dịch châu Á ngày 13/2, vàng giao ngay tăng khoảng 1,2%, lên quanh 4.980 USD/ounce. Diễn biến này không chỉ là phản ứng cảm tính trước các tuyên bố cứng rắn. Nó là sự định giá cho một trạng thái địa chính trị “rủi ro cao khó giải quyết có thể kéo dài”.

Tôi nhìn câu chuyện này dưới 3 tầng logic:
• Thứ nhất, Mỹ khó lùi bước hoàn toàn nếu không đạt được nhượng bộ đáng kể về hạt nhân và tên lửa. Bài toán di sản chính trị, đặc biệt trong bối cảnh ông Trump đã công khai nâng mức đe dọa, khiến lựa chọn “không hành động” cũng mang chi phí.
• Thứ hai, Iran cũng khó nhượng bộ sâu nếu điều đó bị xem là suy yếu vị thế chiến lược nội bộ và khu vực. Họ có đủ công cụ để gây tổn thất, dù không đủ để thắng một cuộc chiến tổng lực.
• Thứ ba, chính vì cả hai bên đều khó thắng nhanh, nên rủi ro lớn nhất lại nằm ở một cuộc xung đột kéo dài, cục bộ nhưng lan rộng, nơi chi phí tăng dần theo thời gian. Đó là kịch bản thị trường sợ nhất: không phải cú sốc chớp nhoáng, mà là bất ổn dai dẳng.

Vàng hưởng lợi chính từ điểm thứ 3.
Chừng nào quan hệ Mỹ – Iran còn ở trạng thái “không thỏa thuận, không chiến thắng và không có lối rút lui rõ ràng”, vàng sẽ tiếp tục được hỗ trợ về mặt cấu trúc. Đây không chỉ là tài sản phòng thủ trước chiến tranh; nó là công cụ phòng ngừa rủi ro hệ thống, từ gián đoạn năng lượng, áp lực lạm phát, đến biến động tài chính toàn cầu.

Các tàu sân bay có thể là đòn bẩy mặc cả. Iran có thể coi khả năng trả đũa là con bài cân bằng. Nhưng với thị trường, thứ đáng giá nhất lúc này không phải là ai thắng, mà là mức độ bất định. Và khi bất định trở thành trạng thái bình thường mới, vàng nghiễm nhiên trở thành nơi trú ẩn được định giá lại.

Tôi cho rằng, trừ khi xuất hiện một đột phá ngoại giao thực chất, còn nếu không, mỗi bước leo thang, dù chỉ bằng lời nói đều sẽ tiếp tục nuôi dưỡng xu hướng phòng thủ của dòng vốn toàn cầu.
Bài viết đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!