Dầu mỏ và bóng ma chiến tranhThị trường dầu mỏ đang phản ứng không phải với những gì đã xảy ra, mà với điều có thể xảy ra rất sớm.
Ngay từ đầu năm, giá dầu Brent đã ghi nhận khởi đầu mạnh nhất kể từ năm 2022, vượt mốc 71USD/ thùng, mức cao nhất trong nhiều tháng. Động lực chính không đến từ nhu cầu tiêu thụ hay yếu tố chu kỳ kinh tế, mà từ một biến số quen thuộc của lịch sử năng lượng toàn cầu: căng thẳng Mỹ – Iran.
Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi @BestSC
Câu hỏi mà thị trường đang âm thầm đặt ra không còn là liệu rủi ro địa chính trị có tồn tại hay không, mà là liệu thế giới đang tiến gần đến một cuộc xung đột thực sự.
Theo các nguồn trung gian tại Oman, Washington và Tehran đang chuẩn bị cho một cuộc gặp gián tiếp mang tính quyết định tại Geneva. Tuy nhiên, kỳ vọng về đột phá gần như không tồn tại. Thời hạn 10–15 ngày mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra đối với chương trình hạt nhân Iran đã biến tiến trình ngoại giao thành một cuộc đếm ngược chính trị.
Trong bối cảnh đó, một số chuyên gia năng lượng bắt đầu nói thẳng điều mà thị trường vẫn còn dè dặt: khả năng chiến tranh không còn là kịch bản biên.
Ông Fereidun Fesharaki, một trong những nhà quan sát lâu năm của thị trường dầu mỏ, cho rằng nếu xung đột bùng phát hoặc nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn, giá dầu hoàn toàn có thể tiến về vùng 90–100 USD/ thùng. Nhận định này không dựa trên suy đoán cảm tính, mà trên thực tế rằng thị trường năng lượng toàn cầu hiện đang ở trạng thái cân bằng mong manh.
OPEC vẫn duy trì cắt giảm sản lượng, tăng trưởng dầu đá phiến Mỹ đã chậm lại, trong khi tồn kho thương mại toàn cầu không còn dồi dào như giai đoạn hậu đại dịch. Điều đó đồng nghĩa với việc hệ thống cung ứng hiện gần như không có “đệm an toàn” nếu xảy ra cú sốc nguồn cung.
Điểm rủi ro lớn nhất nằm ở eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển chiếm khoảng 1/5 lượng dầu giao dịch toàn cầu. Chỉ cần gián đoạn ngắn hạn tại khu vực này, thị trường sẽ buộc phải định giá lại toàn bộ cấu trúc giá dầu trong thời gian rất ngắn.
Việc Mỹ tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông càng củng cố nhận định rằng các phương án quân sự đang được chuẩn bị song song với ngoại giao. Theo các nguồn tin chính sách, Washington thậm chí đã thảo luận kịch bản tấn công có mục tiêu nhằm gây sức ép chiến lược lên Tehran trước khi cân nhắc những bước đi lớn hơn.
Đối với thị trường, điều quan trọng không phải là chiến tranh có xảy ra hay không, mà là phí rủi ro địa chính trị đang quay trở lại cấu thành giá dầu, yếu tố từng gần như biến mất trong giai đoạn ổn định tương đối những năm gần đây.
Sự gia tăng của phí rủi ro này kéo theo một chuỗi phản ứng dây chuyền
• Thứ nhất, giá năng lượng cao hơn đồng nghĩa áp lực lạm phát toàn cầu có thể quay trở lại đúng vào thời điểm nhiều ngân hàng trung ương đang cân nhắc nới lỏng chính sách. Một cú sốc dầu mỏ sẽ khiến con đường giảm lãi suất trở nên phức tạp hơn đáng kể.
• Thứ hai, biến động dầu thường đi kèm tâm lý né rủi ro trên thị trường tài chính. Đồng Dollar Mỹ, trái phiếu kho bạc và vàng có xu hướng hưởng lợi, trong khi cổ phiếu và tài sản tại các nền kinh tế mới nổi dễ chịu áp lực.
• Thứ ba, dòng tiền đầu tư có thể quay trở lại nhóm cổ phiếu năng lượng, lĩnh vực vốn bị xem là chu kỳ suy yếu trong phần lớn năm trước.
Tuy nhiên, thị trường vẫn đang đặt cược vào một kịch bản trung dung. Nếu xung đột chỉ dừng ở các hành động quân sự giới hạn và không ảnh hưởng trực tiếp đến cơ sở hạ tầng dầu mỏ hay tuyến vận chuyển chiến lược, đợt tăng giá hiện tại có thể chỉ là cú spike mang tính tâm lý. Ngoài ra, kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ cùng năng lực dự phòng của OPEC vẫn là những công cụ giúp giảm bớt cú sốc cung trong ngắn hạn.
Dù vậy, thực tế đáng chú ý là dầu mỏ đang chuyển từ câu chuyện cung – cầu truyền thống sang câu chuyện an ninh địa chính trị. Và khi thị trường bắt đầu giao dịch dựa trên rủi ro chiến tranh thay vì dữ liệu kinh tế, biến động giá thường trở nên nhanh hơn, mạnh hơn và khó dự đoán hơn.
Trong vài tuần tới, hướng đi của dầu sẽ không được quyết định bởi báo cáo tồn kho hay tăng trưởng kinh tế, mà bởi ba yếu tố: tiến trình đàm phán Mỹ – Iran, mức độ triển khai quân sự tại Trung Đông, và sự an toàn của các tuyến vận chuyển năng lượng trọng yếu.
Nói cách khác, thị trường dầu hiện không chỉ theo dõi kinh tế mà đang theo dõi lịch sử được viết theo thời gian thực.
Bài viết đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
